2000 دينار به فقيران صدقه داد « 1 » ( در ماه مه سال 999 ميلادى / بهار 390 هجرى ) ولى چيزى نگذشت كه پيمان نقض شد . عقب داران لشكر محمود مورد حملهء عهدشكنانه قرار گرفتند و جنگ از سر گرفته شد . محمود به پيروزى درخشانى نايل آمد و سراسر خراسان به زير حكومت وى درآمد . نامه‌اى در دست است كه محمود در طى آن پيروزى خويش را به اطلاع خليفه القادر رسانيده « 2 » . محمود در آن نامه مىگويد كه تنها علت جنگ امتناع سامانيان از شناختن خليفه بوده است . « قلمرو دولت سامانيان - در جنوب آمودريا - به ارث به محمود رسيد » ( جملهء عتبى ) . و اوضاع به حدى دگرگون شد كه محمود لقب سپهسالار را برخود ننهاد بلكه از قبل خويش نصر برادر خود را به سپهسالارى خراسان منصوب كرد . عبد الملك و فائق به بخارا گريختند و بگتوزون نيز بعد از آنكه بيهوده كوشيد تا مبارزهء عليه محمود را از سر گيرد - به آنجا رفت . فائق در تابستان همان سال درگذشت و پس از مرگ وى ايلك نصر « 3 » عزم جزم كرد كه آخرين بقاياى حكومت سامانيان را در ماوراء النهر از ميان بردارد . به گفتهء يكى از معاصران كه گواه عينى وقايع بوده « 4 » سامانيان تصميم گرفتند با همهء نيرو و مأيوسانه در برابر

--> ( 1 ) - در تأليف گرديزى چنين است ؛ در تأليف بيهقى ( چاپ مورلى ، 805 ، ( چاپ غنى - فياض ، 642 - 641 ) ) فقط از تقسيم مبلغ هنگفتى سخن رفته . ( 2 ) - هلال الصابى ، « تاريخ » ، متن ، 345 - 341 ؛ ترجمه ، 370 - 366 . پيكار در نزديكى مرو وقوع يافت ، در سه‌شنبه 3 جمادى الاول 389 هجرى / 16 مه 999 ميلادى . ( 3 ) - در تأليف گرديزى ( نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 111 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 60 ) وى را « برادر خان » ميداند . ( 4 ) - روزن ، « داستان هلال الصابى » ، ص 275 ؛ هلال الصابى ، « تاريخ » ، متون ، 372 و بعد ؛ ترجمه ، 400 و بعد .